04:00
26-01-2015

Dossier Spuitlakken

Poederlak of natlak? De keuze is aan u!

Om diverse oppervlakken zowel een goed uitziend uiterlijk en/of een betere bescherming te bezorgen, bestaan er tal van methodes. Een van de meest in het oog springende manieren om dit tot stand te brengen, is het gebruik van spuitlakken. In dit artikel bekijken we hoe een en ander in zijn werk gaat en gaan we na hoe er te werk wordt gegaan bij plaatmaterialen.

Na bevraging bij tal van leveranciers van spuitinstallaties, lakkerijen en andere specialisten werd duidelijk dat er grotendeels naar twee methodes wordt gegrepen: poederlakken (of poedercoaten) en natlakken. Hierbij kan er op diverse manier verspoten worden, zoals airmix, airless,… Zeker bij industriële toepassingen is verspuiten met voorsprong de meeste gangbare methode.

Poederlak en natlak

Heel algemeen kan er gesteld worden dat er vooral een beroep gedaan wordt op poederlakken als het gaat over grote productiehoeveelheden, terwijl natlak eerder de voorkeur lijkt te genieten als het gaat om kleinere runs, waarbij bovendien een gedetailleerde afwerking belangrijk is. Belangrijk om hierbij te vermelden, is dat de afweging voor een keuze zeer individueel bepaald is. Eigenlijk komt het er op neer dat men voor elk individueel project een andere afweging moet maken tussen de kosten en de baten en dat beide systemen in de interieurwereld hun voor- en nadelen hebben. Uiteraard moeten we eerst definiëren waarover we het precies hebben. Bij poederlakken (soms aangeduid als poedercoaten of poederverven) praten we over een elektrostatisch verfproces. Hierbij wordt gewerkt met perslucht en wordt negatief geladen poeder op een positief geladen werkstuk gespoten. Hierdoor blijft het poeder tijdelijk ‘plakken’, waarna het in een oven gesmolten of uitgemoffeld wordt.
Bij natlakken gaat het concreet om het aanbrengen van een of meerdere verflagen op een materiaal. Dit kan gaan tot bijzonder veel lagen (onder meer als er onder extreme weersomstandigheden een goede bescherming nodig is), tot slechts één enkele. Deze methode kan op vrijwel alle materialen worden toegepast.
Hoe gaat dit nu in zijn werk? Bekijken we het poederlakken, dan zien we dat de verf geleverd wordt in poedervorm. Daarbij bevatten de poederdeeltjes bindmiddel, pigment en hulpstoffen. De meest gebruikte methode voor het aanbrengen is elektrostatisch spuiten. Dit betekent dat een voorwerp elektrisch geaard wordt en dat de poederverf via een luchtmengsel naar het object verspoten of verneveld wordt, waarbij het tijdens het verlaten van het spuitpistool elektrostatisch wordt geladen. Deze poederverfdeeltjes worden aangetrokken door het geaarde voorwerp en slaan er op neer. Vervolgens gaat het voorwerp met de poederlak een oven in. › Tijdens de opwarmfase veranderen de vaste poederlakdeeltjes eerst naar een vloeibare (verf)vorm, waarna het bij de toename van de temperatuur stroperig wordt en tenslotte uithardt tot een vaste verffilm. Uiteraard hoeft het niet bij één laag te blijven.
Poederlakken worden vrij algemeen toegepast. Voorbeelden zijn: balkonhekken, stalen meubels en hekken, radiatoren, witgoed, auto-onderdelen en profielen. De gebruikte poeders zijn meestal op polyester-, epoxy- of polyurethaanbasis. Bij natlakken zien we dat verschillende spuittechnieken worden toegepast. Zo kan er gebruik worden gemaakt van een compressor die met behulp van lucht de verf door het spuitstuk blaast. Bij airless spuittechnieken wordt er dan weer geen lucht gebruikt om de verf te verstuiven, maar wordt die onder hoge druk door het spuitstuk geperst. Hierdoor ontstaan hele kleine verfdeeltjes die goed doordringen in alle onregelmatigheden van het oppervlak, dat met een dikke laag wordt afgesloten. Een andere werkwijze is net dezelfde als bij het poedercoaten: je bezorgt de verf een elektrostatische lading, waardoor deze door het ladingverschil aan het oppervlak hecht. De lak kan ook met een hot airless techniek worden aangebracht – dus op hogere temperatuur – waardoor er minder oplosmiddelen nodig zijn om de coating goed verspuitbaar te maken.

Voor- en nadelen
Goed, wat zijn de voor- en nadelen van beide systemen, waarbij bescherming bieden centraal staat? Zonder de minste twijfel is hét grote voordeel van poederlakken dat er bij dit lakproces geen oplosmiddelen vrijkomen, dat poederlak ook geen verdunningsmiddelen bevat en dat het vrij is van zware metalen. Dit maakt de methode dus milieuvriendelijk. De lak bestaat immers uit een vaste stof en er zijn geen chemische toeslagstoffen nodig om deze aan het werkstuk te laten hechten. Bovendien kan lak die eerst niet aan het product hecht hergebruikt worden.
Een nadeel van poederlakken is dan weer dat het te lakken deel geleidend moet zijn en dat de delen bestand moeten zijn tegen de hogere temperatuur die noodzakelijk is om het poeder te smelten. Verder moet poederlak in een oven gemoffeld worden en dat kost energie. Een ander negatief punt is dat de haken of draagstukken van de te lakken onderdelen geleidend moeten zijn. Omdat de verf ook op deze haken of draagstukken terechtkomt, verliezen die hun geleidende eigenschap. Het gevolg is dat deze haken regelmatig gereinigd moeten worden (via fluidized bed, pyrolyse opwarming of chemisch), maar dit drijft de kostprijs op en soms zijn er schadelijke gevolgen voor het milieu.
Bij natlakken kan men over het algemeen stellen dat deze zorgen voor een mooier oppervlak, meer kleurmogelijkheden en een langere levensduur. Daar staat tegenover dat het rendement lager ligt. Hét grote nadeel is de zorg voor het milieu, al moet deze opmerking steeds meer met een grove korrel zout genomen worden. Om lak te kunnen verspuiten moet die sterk verdund worden en hiervoor worden meestal organische oplosmiddelen gebruikt. De tendens is evenwel dat de hoeveelheid organische oplosmiddelen, waarvan algemeen gekend is dat de uitstoot schadelijk is voor onze leefwereld, vervangen wordt door water. Zeker in de interieurbouw werd lange tijd sceptisch gekeken naar watergedragen lakken, omdat er niet enkel rekening gehouden moest worden met een tragere droogsnelheid, maar ook met een lagere mate van bestand zijn tegen chemicaliën van huishoudelijke aard en kleurende stoffen zoals koffie, mosterd en rode wijn. Inmiddels werden er onder meer twee component watergedragen UV-lakken op de markt gebracht, waardoor dit probleem is opgelost en er voldaan wordt aan de strenge eisen die gelden aan de diverse afwerkingsmethodes in de interieur- en keukenbouw.

Poederlakken op MDF
Afsluitend bekijken we nog een zeer in het oog springende methode van verspuiten, die steeds meer furore maakt. Hierbij hebben we het specifiek over het gebruik van poederlak op het houtgedragen product MDF, wat specifiek voor de interieursector interessant is. Tot voor een tiental jaren was het niet mogelijk om op dit oppervlak poederlak te gebruiken, maar deze milieuvriendelijke techniek staat inmiddels behoorlijk goed op punt. Het voordeel van poederlak: er ontstaan krasbestendiger oppervlakken, het bakproces zorgt voor een zeer sterke hechting van de gekleurde eindlaag en de designvrijheid is groter. Deze methode is niet enkel geschikt voor het maken van keukenfronten, maar zelfs in badkamers vormt poederlak op MDF een goede oplossing. Het gesloten oppervlak van MDF is immers niet poreus, waardoor er geen bacteriën of vocht kunnen binnendringen.

Hoogglans
Naast poederlakken op MDF moeten we het ook nog kort hebben over de trend naar hoogglans (nat-in-nat systeem), zeker in het interieur. Tot voor kort waagden niet al te veel bedrijven zich aan de afwerking van meubelen of keukens omdat hoogglans aanbrengen zeer tijdrovend was. Hier zijn inmiddels oplossingen voor gevonden die zorgen voor een afwerking met uitstekende chemische en mechanische eigenschappen, en dit op zeer korte tijd.

Lees meer over: Spuitlakken , thema

Interieurbouw online partners